Bình luận Thời sự

IS: Hậu quả khôn lường

8/27/2014 3:20:22 PM

IS không chỉ là kẻ thù nguy hiểm của Mỹ, mà còn là mối đe dọa đối với ổn định Trung Đông và các lợi ích của các đồng minh, đối tác của Mỹ trong và ngoài khu vực. Vấn đề IS ở Trung Đông hiện nay cho thấy không chỉ nước nhỏ mới dễ bị sa vào bẫy chiến lược trong cạnh tranh quyền lực chính trị, mà cả nước lớn hùng mạnh như Mỹ cũng có thể bị sa bẫy chiến lược do chính mình tạo ra.

 

Khi các chiến lược gia Tân bảo thủ Hoa Kỳ say sưa với chiến thắng nhanh chóng ban đầu trong cuộc hành binh “thay đổi chế độ” ở Iraq vào tháng 3-2003, hẳn là họ không hình dung ra kịch bản mà nước Mỹ sẽ phải đối mặt với Nhà nước Hồi giáo (IS) vô cùng tàn bạo hôm nay. Nếu biết trước, chắc hẳn là Mỹ sẽ có một chính sách khác về tái thiết Iraq trong hơn một thập niên sau khi lật đổ chính quyền Saddam Hussein. Với sức mạnh quân sự hiện đại vô song, Mỹ có thể nhanh chóng lật đổ chính quyền của Tổng thống Saddam Hussein, nhưng, như thực tế cho thấy, Mỹ đã không thể đem lại an ninh và phát triển cho quốc gia này nói riêng và khu vực Trung Đông nói chung.

 

 

 Một thành viên của Tổ chức phiến quân Nhà nước hồi giáo - IS 

 

Chính quyền Saddam Hussein có thể không phù hợp với giá trị và lợi ích chiến lược của Mỹ, nhưng không phải là mối đe doạ toàn cầu và về một phương diện nào đó, còn là yếu tố duy trì cân bằng quyền lực và sự ổn định tương đối ở Trung Đông sau Chiến tranh lạnh. Còn IS không chỉ là kẻ thù nguy hiểm của Mỹ, mà còn là mối đe dọa đối với ổn định Trung Đông và các lợi ích của các đồng minh, đối tác của Mỹ trong và ngoài khu vực. Vấn đề IS ở Trung Đông hiện nay cho thấy không chỉ nước nhỏ mới dễ bị sa vào bẫy chiến lược trong cạnh tranh quyền lực chính trị, mà cả nước lớn hùng mạnh như Mỹ cũng có thể bị sa bẫy chiến lược do chính mình tạo ra.

 

Để đối phó với bẫy IS, Mỹ đang phối hợp hành động với các đồng minh. Ngoài Iraq, phương án không kích các lực lượng phiến quân của Nhà nước Hồi giáo ở Syria đang được Mỹ cân nhắc. Ngày 15/8, các Ngoại trưởng của EU đã đạt được thỏa thuận về việc cung cấp vũ khí cho lực lượng người Kurd đang giao tranh với các phiến quân Nhà nước Hồi giáo. Theo đó, mỗi nước thành viên EU sẽ tự đưa ra quyết định về số tiền cũng như các loại vũ khí sẽ viện trợ cho Iraq một cách độc lập. Anh và Pháp là hai nước tiên phong ủng hộ việc cung cấp vũ khí cho lực lượng Kurd đang tìm cách phá vây và giành lại thế chủ động trên chiến trường. Đức - một nước chưa từng có lịch sử hỗ trợ quân sự cho các cuộc giao tranh ở nước ngoài, cũng ủng hộ chủ trương này rất tích cực.

 

Mối đe dọa an ninh của IS còn nguy nhiểm hơn cả mạng lưới khủng bố al-Qaeda nay đã tàn lụi. Trước đây, để chống khủng bố quốc tế, Mỹ đã hợp tác với cả Nga và Trung Quốc. Liệu tới đây Mỹ có cần sự ủng hộ và phối hợp hành động của hai cường quốc này trong cuộc chiến chống IS?

 

Ngoài cái bẫy IS đang giăng rộng ở Trung Đông, Mỹ còn phải đối phó với “quả bom nổ chậm” Afghanistan, nơi kế hoạch rút đại bộ phận lực lượng quân sự của Mỹ vào cuối năm 2014 có thể phải điều chỉnh từ bài học trực tiếp của cuộc xung đột mới ở Iraq do IS khơi mào. Việc phục hồi sự kiểm soát của Taliban sẽ tạo ra một mối đe dọa trên diện rộng.

 

Bên cạnh đó, còn nhiều vấn đề an ninh khác có liên quan, đặc biệt là thách thức phổ biến vũ khí hủy diệt trong thế giới liên kết mạng toàn cầu. Trong tình thế an ninh đan chéo, lồng ghép phức tạp và đầy rủi ro, hiểm họa này, một mình Mỹ và các đồng minh sẽ rất khó đối phó thành công đối với các mưu toan chống phá của IS. Bản thân Nga và Trung Quốc cũng có lợi ích trong việc ngăn cản làn sóng tàn phá điên cuồng mà IS có thể kích động các lực lượng thánh chiến cực đoan. Vì vậy, về khách quan, sự hợp tác giữa Mỹ với Nga và Trung Quốc để chống lại hiểm họa Nhà nước Hồi giáo đã trở thành tất yếu. Tại Afghanistan, trong tình hình trở nên cấp bách về thời gian, liệu Mỹ có sẵn sàng giàn xếp một khuôn khổ thỏa thuận toàn bộ giữa các nước lớn liên quan, trong khi Bắc Kinh đang sử dụng sức mạnh kinh tế và vai trò đòn bẩy đối với Pakistan và phiến quân Taliban để theo đuổi lợi ích của Trung Quốc sau năm 2014.

 

Mối đe dọa của IS đang đẩy Mỹ vào thế bị động và căng kéo về chiến lược. Sự cố một máy bay chiến đấu của Trung Quốc đã áp sát (chỉ cách khoảng 9 mét) với máy bay do thám P-8 Poseidon của Mỹ và sau đó có hành động lộn vòng nguy hiểm ở địa điểm cách đảo Hải Nam 215 km về phía đông trong không phận quốc tế ngày 19-8 vừa rồi, chắc không phải là ngẫu nhiên. Đây là một phép thử tiếp tục của Trung Quốc đối với chính sách “Xoay trục/Tái cân bằng” của Mỹ trong tình thế Mỹ đang bị dính bẫy IS.

 

Mỹ có thể có kinh nghiệm và bài học trong các cuộc chiến tranh hệ tư tưởng và đối phó với mạng lưới khủng bố, nhưng không thể lường trước được những hệ lụy đa chiều từ các cuộc trả thù sắc tộc và tôn giáo cuồng tín từ IS. Lời cảnh báo của Samuel Huntington về mâu thuẫn giữa nền văn minh phương Tây với Hồi giáo vẫn còn nguyên giá trị và có ảnh hưởng tới các chiều hướng chiến lược trong quan hệ giữa các nước lớn trong thời gian tới.

 

Bàn cờ chiến lược trên đại lục Âu-Á sẽ còn nhiều thay đổi sau các sự kiện Crimea và HD-981. Bẫy IS đối với Mỹ, thêm một lần nữa, lại có thể tạo cho Trung Quốc cơ hội để mặc cả với Mỹ và quyết đoán hành động ở các vùng biển Đông Á. Tuy nhiên, chính cái bẫy này cũng là bài học cho bất cứ nước nào thực hiện các bước phiêu lưu mạo hiểm bất chấp Hiến chương Liên hợp quốc và luật pháp quốc tế./.

 

Đối tác - Nhà tài trợ